Asertywność- trudna sztuka mówienia „nie”

„Sięgaj po to czego chcesz, nie raniąc innych.”

Wielu z nas ma problem z wyrażaniem własnego zdania, stawianiem granic czy reagowaniem na presję. Jedni milczą, inni reagują zbyt impulsywnie, a gdzieś pomiędzy tymi skrajnościami znajduje się asertywność. To umiejętność, której nie uczymy się z podręcznika, ale która realnie wpływa na funkcjonowanie w szeroko pojmowanym „świecie”. Próbując wspomóc wychowanków naszej szkoły w opanowaniu tej, jakże ważnej we współczesnych realiach kompetencji, w klasie czwartej odbyły się zajęcia z panią Pauliną Dębowską- Cieślą – psycholog z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Sandomierzu.

Celem spotkań było uświadomienie uczniom, czym w ogóle jest asertywność, jak powiedzieć „nie”, ale robiąc to bez agresji i bez uciekania w milczenie. To bardzo ważne, bo asertywność to kompetencja społeczna, która opiera się na poczuciu własnej wartości i świadomości swoich praw. W środowisku szkolnym brak tej umiejętności bardzo szybko daje o sobie znać. Dzieci uległe często zgadzają się na rzeczy, których nie chcą, tylko po to, by uniknąć odrzucenia. Z kolei te impulsywne mogą reagować agresją, bo nie znają innych sposobów komunikacji. Obie postawy prowadzą do napięć, konfliktów i trudności w relacjach.

Uczenie asertywności zaczyna się od działania, nie od teorii, bowiem samo wyjaśnienie definicji nie wystarczy, jeśli uczniowie nie przećwiczą konkretnych sytuacji. Dlatego zajęcia z panią pedagog opierały się na metodach aktywnych, które angażowały i pozwalały „poczuć” różnicę między uległością, agresją a spokojną komunikacją. Dzieci brały udział w konkretnych ćwiczeniach: odgrywały scenki z życia szkolnego i domowego; ćwiczyły odmawianie w różnych wariantach sytuacyjnych; analizowały konflikty; uczyły się rozpoznawać emocje u siebie i u innych oraz wyrażały krótkie refleksje (opinie) po zajęciach na temat tego, co było dla nich trudne.

Warto wspomnieć, że asertywność to umiejętność, nie cecha, z którą człowiek się rodzi. To proces, który trwa przez całe życie i jest ściśle związany z rozwojem osobistym. Każdy może się jej nauczyć, choć tempo będzie różne. Dużo zależy od temperamentu, doświadczeń i wsparcia, jakie dziecko otrzymuje w domu i w szkole.